boeddhisme-boeddha beeld

Boeddhisme

introductie-boeddhisme

Boeddhisme

Boeddhisme is de laatste jaren meer en meer geïntegreerd in het westerse leven dan ooit. In vele woon, slaapkamers en tuinen staan tegenwoordig Boeddhabeeldjes. Prachtig en sereen. En dat is natuurlijk ook waarom wij ze aanschaffen. Het besef dat wij in onze hectische levens ergens een gemis hebben. En wel een gemis aan rust en stilte. Alleen al de aanblik van een Boeddhabeeldje kan ons de zoete herinnering aan mooie momenten van stilte geven. Maar is dat genoeg? Wil jij eigenlijk niet iets meer weten over het Boeddhisme? Of hoe Boeddhisme toepasbaar is in jouw “westerse” leven?

Boeddha

Boeddha

Gautama Boeddha of Siddhartha Gautama Boeddha leefde van ca. 450 v.Chr. tot ca. 370 v.Chr. in India.

Boedha of Boeddha is een titel die wordt gegeven aan iemand die op eigen kracht, zonder leraar Dhamma [ de waarheid, de natuurlijke ordening der dingen ] ontdekt heeft en verlichting heeft bereikt.

Natuurlijk is het interessant om te schrijven over wie deze man nu was of waar hij vandaan kwam, maar deze informatie is overal wel te vinden. Interessanter is het om wat dieper in te gaan op het boeddhisme. Zeker omdat deze informatie moeilijker te vinden is. Er is natuurlijk genoeg geschreven over dit onderwerp, maar het meeste daarvan is niet echt toegankelijk. Met dit artikel wil ik trachten je te laten zien dat boeddhisme niet complex is en ook makkelijk toepasbaar in ons dagelijks leven en wij ook als leek profijt hiervan kunnen hebben.

Het Boeddhisme

Boeddha had vele omzwervingen gemaakt, vele spirituele leraren gehad en eindeloos gemediteerd, yoga gedaan en gevast. Hij leefde als een asceet in de bossen en dit vasten kostte hem zelfs bijna het leven. Maar waar was hij nu eigenlijk precies naar op zoek? Wat wilde hij bereiken met deze zoektocht. Het antwoord op deze vraag is eigenlijk eenvoudig.

 boeddhisme

 

Maar hoeveel leraren hij ook bezocht, hoeveel oefeningen hij ook deed en hoeveel discipline hij ook opbracht hij vond het antwoord hierop niet. Toch wist hij dat er een antwoord moest zijn. Dit was het bijzondere moment waarop hij besloot onder de Bodhi boom te gaan zitten en niet eerder op te staan alvorens hij het antwoord had gevonden. Maar hoe vond hij het antwoord dan wel? Door met een eindeloos geduld en grote discipline zijn Mind te onderzoeken kwam hij erachter dat onze problemen niet liggen in externe factoren, maar vooral in de manier waarop wij als mens naar dingen kijken en ze beoordelen. Onze problemen worden veroorzaakt door de grote behoefte aan controle over ons leven en juist daar begint alle ellende. Deze behoefte controleert ons leven i.p.v. dat we het leven zelf leven.

Laat ik beginnen met te zeggen dat Yoga, meditatie en andere soortgelijke disciplines wel degelijk hun nut hebben. Het feit dat Boeddha hier niet in vond wat hij zocht zegt weinig hierover. Tot het einde van zijn leven beoefende hij Yoga en liet zijn volgelingen Yoga doen en mediteren. Dus blijf vooral hiermee doorgaan als dit voor jou zijn nut bewijst. Het kalmeren van de mind door middel van het beoefenen van Yoga of andere disciplines helpt sowieso om met meer rust onderzoek te kunnen doen.

ornament

Samatha & Samadhi & Nirvana

In het Boeddhisme wordt onderscheid gemaakt tussen Samatha, Samadhi en Nirvana of verlichting.

Samatha:

Oefenen in het kalmeren van de mind. (Yoga en meditatie zijn hier ook voorbeelden van)

Samadhi:

De staat van rust en stilte waarin men langdurig kan verkeren, veroorzaakt door beoefenen van Samatha.

Doch een staat die niet permanent is en elke keer weer opnieuw moet worden opgeroepen.

Nirvana:

Permanente staat van verlichting die eenmaal bereikt nooit meer verdwijnen kan.

Waar wij allen eigenlijk op zoek naar zijn is de dag dat wij niet meer gekweld worden door het leven.. Of door onze gedachten. Naar de dag dat wij niets meer vrezen, niets meer verwachten en gewoon happy zijn. Dat klinkt als een illusie of als Verweggistan nietwaar? Doch dit is wat Boeddha voor ogen had en uiteindelijk realiseerde. Dan nog kunt u denken…. maar dat is niet voor iedereen weggelegd. En nee ik zal niet zeggen dat het eenvoudig is, maar iedereen kan dit bereiken.


Boeddhisme Hoe doe je dat?

Door onderzoek te doen. Boeddhisme betekent vooral zelfonderzoek doen.

En dan heb ik het niet over zelfonderzoek zoals wij in het westen gewend zijn. Geen onderzoek zoals een psycholoog doet met als doel een acceptabeler mens te worden of makkelijker door het leven te gaan. Nee, ik heb het over onderzoek van de MIND en hoe deze functioneert. De manier waarop wij in het westen leren is vooral gebaseerd op aanname van de dingen die ouders ons leren of op school de leerkrachten e.d. Maar heb je ooit onderzocht of dit allemaal wel klopt? Ons leven is hierdoor verworden tot een opeenstapeling van aanname op aanname. Zonder ooit maar de vraag te stellen of hiervan de basis wel klopt.

Voorbeeld 1

boeddha-amulet1Ik ben boos. Ik ben verdrietig. Ik ben bang.

Vraag je, je wel eens af wie deze IK dan is?

In het westen gaan we voorbij aan deze vraag. We vragen ons af waarom we boos zijn, of op wie en hoe we deze boosheid kunnen vermijden of op zijn minst hanteren.

Maar WIE is er nu eigenlijk boos?

Is mijn vraag nog niet helemaal duidelijk? Geeft niets. Om dingen van uit een totaal ander perspectief te kunnen bekijken kost wat tijd en moeite. Realiseer dat kwartjes soms pas later vallen.

Als jij degene bent die boos is. Wie is dan degene die de boosheid waarneemt? Wie is dan degene die niet wil boos zijn?

Jezelf deze vraag stellen heeft ook een heel leuk bijkomend voordeel. Probeer het zelf maar eens. Je kan nml. niet tegelijkertijd boos zijn en je realiseren dat je boos bent. Aangezien we echt geen 2 dingen tegelijkertijd kunnen. Geloof je dat niet? Des te beter want lessen over boeddhisme gaan namelijk niet over geloof maar over zelf onderzoeken. Ik kan je misschien een bepaalde richting wijzen, maar het is ten alle tijden jouw onderzoek. Aan mijn persoonlijke bevindingen heb je helemaal niets.

Voorbeeld 2

boeddha-amulet2We hebben een lichaam en een geest [ verstand of mind ]  En hoe vervelend dit ook klinkt [ zeker voor vrouwen als multi taskers 🙂  ] wij kunnen letterlijk maar 1 ding tegelijkertijd doen, hoe onwaarschijnlijk het misschien ook klinkt. Wij kunnen niet eens horen en zien tegelijkertijd. Weliswaar kunnen we de binnenkomende visuele en auditieve informatie zo snel opnemen in onszelf dat het lijkt alsof dat wel zo is. Maar toch doen we het niet gelijk.

Voorbeeld 2 gaat over volledige aandacht.

Probeer eens je volledige aandacht te richten op 1 ding.

B.v. een bloem. En probeer dan eens jouw aandacht te volgen. En waar te nemen wat er precies gebeurt.

a)  Hoe lang kan je jouw volledige aandacht bij de bloem houden? ( dus zonder te denken aan andere dingen )

b)  Wat gebeurt er zodra je jouw aandacht niet meer bij de bloem kunt houden? Waar gaat jouw aandacht dan naartoe? Kan jij ervaren dat je gedachten afdwalen en je de focus niet vast kan houden?

c)  Wie is zich nu precies gewaar van het verschil?

Bij het kijken naar een bloem ben jij het beginpunt van de aandacht en de bloem is het eindpunt. Doch ongetwijfeld komt er een moment waarop de aandacht weer terugkeert naar jouw zelf nietwaar? Je bent je dan onmiddellijk gewaar van het feit dat je de aandacht niet langer kan focussen op de bloem toch? Maar wie is nu degene ( de IK ) die zich daarvan bewust is? Ik besef dat dit voor velen nog een beetje abracadabra is. En geloof me dat was het voor mij ook toen ik voor het eerst kennis maakte met deze materie. Eerlijk gezegd werd ik er zelfs een beetje boos van. Wilde het wegschuiven en er niets van weten. Maar de reden daarvan was natuurlijk dat het me raakte. Ik kon het nog niet helemaal bevatten, maar er werd wel degelijk in mij iets geraakt omdat ik besefte dat ik nog nooit in mijn leven op die manier dingen onderzocht had.

Deze oefeningen zijn ogenschijnlijk makkelijk maar tegelijkertijd ook helemaal niet. Het vergt namelijk een totaal andere manier van waarnemen dan die wij gewend zijn. I.p.v. na te denken over WAT we denken leren we na te denken over HOE we denken.

Hoe zit dat nu precies met die MIND, dat verstand…Ons denken.
In het westen gaan we er van uit dat wij ZIJN omdat we denken. Maar waar komen gedachten dan vandaan? Wie is degene die gedachten creëert? We weten allemaal en kennen het allemaal die momenten waarop ons hoofd ons plaagt met de ene gedachte na de andere of niet? Eindeloze dialogen schijnen er in onze hoofden te kunnen afspelen. Om gek van te worden nietwaar? Als wij nu in plaats van te trachten dit een halt toe te roepen eens proberen objectief deze stroom te volgen. Kan je dat dan? Ja op een bepaalde manier ben je in staat rustig te beschouwen wat er in je hoofd omgaat. Dit kan zelfs een leuk spelletje zijn en hoe vaker je dat spelletje doet hoe makkelijker het wordt. Gedachten worden dan als het ware wolkjes die voor bij drijven in ons hoofd. En nu wordt het interessant en raken we de kern van het boeddhisme. Wie is degene die dit alles kan waarnemen? De gedachten kunnen waargenomen worden door IEMAND. Wie is die iemand. Want als jij van een afstand kan waarnemen wat je denkt kan dat niet tegelijkertijd degene zijn die denkt. In het boeddhisme maken ze dan ook onderscheid tussen IK en ikje. IK is de persoon die je werkelijk bent en ikje is zeg maar ons ego… het persoontje die we denken te zijn. Het ikje..is degene die al die gedachten in ons hoofd creëert en de IK is degene die dit alles kan waarnemen. Deze IK is dus het gene waar het allemaal om draait. Deze IK is hetgeen waarna we op zoek zijn ( zonder het te beseffen misschien ). Waarom? Omdat in deze IK de rust en stilte ligt. De meesten mensen zijn best slim en heel goed in staat hun verstand te gebruiken doch hoe vaak wij ook trachten ons hoofd stil te krijgen, het lukt nooit. Toch proberen we het elke keer weer. Niet waar? We keren ons hoofd binnenste buiten op zoek naar antwoorden of plekjes om rust en stilte te vinden en vinden het niet. Zou het dan kunnen dat het antwoord daar niet te vinden is? Het is net zoiets als je huissleutels zoeken en toch 3 keer de zelfde lade te doorzoeken ondanks het feit dat we al lang weten dat de sleutels daar niet liggen, toch gaan we onvermoeid door met zoeken op plekken waar het antwoord niet te vinden is.  Waarom is deze IK dan de bron van stilte en rust? Om drukte of rumoer te kunnen waarnemen moet er stilte zijn. vanuit drukte kan je geen drukte waarnemen. Vanuit licht kan je geen licht waarnemen. Dus om waar te kunnen nemen dat het druk is in je hoofd moet de IK of waarnemer van die drukte de stilte zijn of niet? In het boeddhisme gaat men dus op zoek naar de bron van rust, naar de IK. Boeddha ontdekte dat menselijk lijden vooral gecreëerd wordt door het identificeren met ons ikje. En maak je nu eens een voorstelling van wat wij doen in ons hoofd.. Wij bedenken in ons hoofd een vraag ( b.v. ben ik wel goed genoeg ) dan geven we zelf daarop het antwoord en vervolgens gaan we met onszelf in de clinch door ons af te vragen of dat antwoord wel juist is…..en zo verder en verder. Onze gedachten draaien rond in een eindeloze loop en komen nergens uit. En toch nemen we deze gedachten allemaal heel serieus nietwaar? Heb je er wel eens op deze manier naar gekeken? Het serieus nemen van al onze gedachten leidt dus tot problemen. Het non stop identificeren met hetgeen we denken laat ons dus geloven dat we zijn wat we denken. Het onderbreken van dit alles kan dus alleen maar als we ons distantiëren van die gedachten en van dat ikje en als we onszelf gaan trainen in waarnemen. En met waarnemen bedoel ik neutraal en objectief kijken naar onze gedachten. We hoeven niet meer te doen dan alleen maar proberen bewust te worden welke gedachten er langs komen. Dus als je boos bent alleen maar even bewust te zijn ” ik ben boos” en er verder niets mee te doen. Niet proberen dan boosheid uit te bannen, maar alleen maar constateren. Als je dit proces in jezelf op gang brengt ontstaat er uiteindelijk geheel vanzelf een afstand tussen JOU en wat je denkt en verliest de identificatie met deze gedachten zijn kracht. Dit beoefenen noemt men Samatha.

Nog even kort samengevat:

Samatha beoefenen is niet moeilijk doch vergt wel enige discipline. Het kan perfect bestaan naast Yoga of meditatie. Yoga b.v. maakt dat je al rustiger bent en dat maakt het dus makkelijker om op een neutrale manier gedachten waar te nemen.

Bij oefenen in Samatha is het enige wat er van je gevraagd wordt gewaar te zijn. Gewaar zijn van je gedachten. Zonder oordeel, zonder ze weg te willen drukken omdat je ze niet wil. Louter en alleen je bewust te zijn van het feit dat gedachten van allerlei aard komen en gaan als wolkjes aan de lucht. Als je dit langere tijd doet zie je meer en meer dat gedachten komen en gaan en jij louter en alleen de waarnemer daarvan bent. Je bent dan niet langer meer je gedachten. Noch hoef je langer bang te zijn voor je eigen gedachten…..want dat gedachten komen is dan duidelijk, maar ook dat ze altijd weer verdwijnen. Ze verschijnen aan de IK, maar de IK is niet meer dan de waarnemer.

boeddhistische-olifant

Ik heb deze introductie geschreven omdat ik in mijn leven zo veel mensen tegenkom die aan het worstelen zijn met zichzelf, met zingeving van het leven en wat al niet meer. Het boeddhisme geeft in mijn optiek handvatten om het leven en de zin hiervan zelf te onderzoeken. Niet op basis van wat andere je vertellen of voorkauwen…maar echt de mogelijkheid om in je eentje antwoorden te vinden. Niet langer de antwoorden buiten jezelf zoeken…of met behulp van anderen. Maar JIJ en JIJ alleen kunt dit doen. Niet langer sta JIJ machteloos aan de zijlijn van het leven met al je vragen. Jij begeeft je op het pad van onderzoek. Onderzoek naar wat werkelijk waar is. Niet langer gebaseerd op wat je verteld werd, maar nu als een “wetenschapper” die zijn of haar eigen leven onder de loep neemt. Met de beoefening van Samatha zal je dan ook bemerken dat je leven al snel een andere wending neemt. En nee je wordt hier niet per definitie gelukkiger van, maar wel zal je ontdekken dat je niet langer machteloos bent. En natuurlijk kan ik niet in 1 artikel hier volledig uit de doeken doen wat het boeddhisme nu eigenlijk inhoud en als blijkt dat er vraag is naar meer, zal ik graag de komende maanden meer artikelen hier aan wijden. Doch ik hoop dat deze korte introductie iets in u heeft wakker gemaakt. Even laten zien dat je dingen ook anders kan benaderen. Laten zien en ervaren dat WETEN & WAARNEMEN niet altijd hetzelfde zijn.

  
Warme groet,
Paul
meer-weten over boeddhisme
 mailing2
controle

 

Dit artikel eens rustig nalezen? download het dan als PDF.
downalod-pdf
 

 

Links naar interessante sites over Boeddhisme:
http://www.boeddhisme.nl/
http://www.bosrtv.nl/wat-is-boeddhisme
http://www.spiridoc.nl/boeddhisme.htm

20
Geplaatst in Boeddhisme en getagd met .